Παρασκευή, 15 Ιανουαρίου 2010

ΠΕΡΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΓΑΜΟΥ


Γινόμαστε συχνά από πιστούς δέκτες ερωτημάτων που αφορούν στην εξ αίματος, εξ αγχιστείας και πνευματική συγγένεια όσον αφορά στη δυνατότητα σύζευξης συγγενών με το μυστήριο του γάμου.

Συγγένεια εξ αίματος.
Συγγενείς εξ αίματος είναι εκείνοι οι οποίοι συνδέονται μεταξύ τους με κάποια γέννα. Ο σαρκικός πατέρας και η σαρκική μητέρα με το γιο και την κόρη τους, τον εγγονό και την εγγονή τους, τα δισέγγονά τους αλλά και προς τα πάνω με τους δικούς τους γονείς, παπούδες και προπαππούδες, γιαγιάδες και προγιαγιάδες. Αυτή λέγεται ευθεία γραμμή συγγένειας.

Όμως συγγενείς εξ αίματος είναι και τα αδέλφια μεταξύ τους, οι θείοι και οι θείες με τα ανήψια τους, τα εξαδέλφια μεταξύ τους. Αυτή λέγεται πλάγια γραμμή συγγένειας επειδή είναι συγγενείς λόγω ύπαρξης κοινών προγόνων.

Για τον υπολογισμό της συγγένειας επινοήθηκαν οι βαθμοί συγγενείας από τις βαθμίδες/σκαλοπάτια της γενεαλογικής σκάλας. Έτσι, κάθε γέννα δίνει 1 βαθμό συγγένειας. Οι σύζυγοι μεταξύ τους δεν έχουν βαθμό συγγένειας, επειδή δεν μετέχουν του ίδιου αίματος. Οι γονείς με τα παιδιά τους έχουν 1ου βαθμού συγγένεια, τα αδέλφια μεταξύ τους 2ου βαθμού συγγένεια όπως και οι παππούδες και οι γιαγιάδες με τα εγγόνια τους.[1] Σε ευθεία γραμμή συγγένειας δεν επιτρέπεται ούτε εκκλησιαστικός ούτε πολιτικός γάμος, όσο απεμακρυσμένος κι αν είναι ο βαθμός συγγενείας.

Στην πλάγια γραμμή συγγένειας επιτρέπεται ο εκκλησιαστικός γάμος 5ου βαθμού συγγενείας και πέραν. Δηλαδή, δεύτερα εξαδέλφια, 6ου βαθμού συγγενείς, δύνανται να νυμφευθούν[2].

Συγγένεια εξ αγχιστείας
Όταν δύο οικογένειες συμπεθεριάζουν, ενώνονται δηλαδή με γάμο, οι συγγενείς εξ αίματος των δύο οικογενειών αποκτούν συγγένεια εξ αγχιστείας.

Πνευματική συγγένεια
Αυτή αποκτάται από την υιοθεσία και το βάπτισμα. Και για μεν τη συγγένεια από υιοθεσία δεν επιτρέπεται ο γάμος σε ευθεία γραμμή τόσο για την Πολιτεία, όσο και για την Εκκλησία, για δε το βάπτισμα το κώλυμα ισχύει μόνο για τον εκκλησιαστικό γάμο, μεταξύ αναδόχου και αναδεκτών και των συγγενών τους σε ευθεία γραμμή.

Δεν αποτελεί κώλυμα εκκλησιαστικού γάμου το να έχουν δύο μελλόνυμφοι τον ίδιο ανάδοχο. Ως εκ τούτου, δεν υφίσταται περιορισμός σε όσους το επιθυμούν να αναδέχονται παιδιά διαφορετικού φύλου με το σκεπτικό ότι αν γνωρισθούν μεταξύ τους και θελήσουν να τελέσουν γάμο αυτός θα εμποδισθεί. Ο κανόνας ΝΓ΄ της Πενθέκτης δεν κωλύει τέτοιο γάμο.
Η απαγόρευση σύζευξης πνευματικών συγγενών ήρθε κατ’ αναλογία της απαγόρευσης σύζευξης σαρκικών συγγενών κι αυτή με τη σειρά της προήλθε από την ανάγκη εμπλουτισμού του ανθρώπινου γενετικού υλικού για την αποφυγή ασθενειών που οφείλονται στην αιμομιξία[3].

Ως φαίνεται από τα παλαιοδιαθηκικά κείμενα στην πρωτοϊστορία δεν υπήρξε τέτοιος κίνδυνος και επιτρέπεται στο ανθρώπινο γένος να πληθύνεται ασχέτως ηθικών περιορισμών. Να υποθέσουμε ότι δεν υπήρχε άλλος τρόπος αναπαραγωγής των ανθρώπων και το επέτρεψε ο Θεός; Να θεωρήσουμε ότι το γενετικό μας υλικό ήταν αγνό και δεν υπήρχε φόβος συγγενικών ασθενειών; Όπως και αν έχει το πράγμα, οι ηθικοί περιορισμοί ξεκινούν αργότερα, από τους ιστορικούς χρόνους, και ανευρίσκονται παράλληλα και σε άλλους λαούς ως ταμπού.

Το ζήτημα της εισόδου σε αιμομικτικό γάμο, στενής είτε απομακρυσμένης συγγένειας, ορίζεται πλέον από τις βιολογικές επιπτώσεις στους απογόνους τέτοιων συζεύξεων. Ώστε, ενώ ο ψυχικός δεσμός μεταξύ συγγενών είναι έντονος και η έλξη είναι φυσική, η λογική δημιουργίας ενός αιμορροφιλικού παιδιού είτε ενός διανοητικά καθυστερημένου να αποτρέπει τέτοιες ενώσεις. Αυτός είναι ίσως και ο λόγος που σήμερα, αν και ο νόμος συγκαταβαίνει σε γάμο μακρυνών συγγενών, εμείς καλό θα ήταν να επιλέγουμε τους συντρόφους μας εκτός του γενεαλογικού μας δέντρου.

Η μόνη συγγένεια που επιβάλλεται να έχουν μεταξύ τους οι προς γάμο προσερχόμενοι χριστιανοί είναι η συγγένεια με τον Κύριό μας και το αίμα της Θείας Ευχαριστίας Του.



[1]. Για τον υπολογισμό των βαθμών συγγένειας βλ. Παναγιώτου Ι. Μπούμη, Κανονικόν Δίκαιον, Α΄ (Αθήνα 1989), 166-67.


[2]. Συνοδική Επιτροπή επί των δογματικών και νομοκανονικών ζητημάτων, Προϋποθέσεις τελέσεως θρησκευτικού γάμου, http://www.ecclesia.gr/greek/holySynod/commitees/dogma/dogmatics-0001.htm . Ο άγ. Νικόδημος ο Αγιορείτης στο έργο του Πηδάλιο επεκτείνει το κώλυμα γάμου μέχρι και τον έβδομο βαθμό συγγενείας, δηλαδή μέχρι και τα δεύτερα εξαδέλφια.

[3]. Αντίθετα, κατά τον Λεβι-Στρoς, Γάλλο διανοητή (1908-2009), η απαγόρευση της αιμομιξίας δεν αποσκοπεί στην ανανέωση του αίματος, όπως είχαν υποστηρίξει οι παλαιότεροι μελετητές, αλλά στη δημιουργία ενός συστήματος επικοινωνίας το οποίο θέτει ορισμένους θεμελιώδεις θεσμούς (κανόνες επιγαμίας) για να εξασφαλίσει την ισορροπία στην κατανομή των φύλων. Μέσω του συστήματος αυτού συντελείται η μετάβαση του ανθρώπου από την αγέλη στον πολιτισμό, από τη συγγένεια εξ αίματος (φυσικό φαινόμενο) στη συγγένεια εξ αγχιστείας (κοινωνικό φαινόμενο).

52 σχόλια:

  1. Επιτέλους απαντήσεις στο γνωστό θέμα της απαγόρευσης βάπτισης παιδιών διαφορετικών φύλων από τον ίδιο ανάδοχο.
    Υ.Γ.
    (τα ψαράκια είναι πολύ ωραία)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Καλή Σαρακοστή με πλούσια πνευματική καρποφορία!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. θέλω να θέσω 3 ερωτήματα προς απάντηση:
    1. Που θα μπορούσα να βρω τον εκκλησιαστικό νόμο που να γράφει από ποιον βαθμό συγγένειας και μετά επιτρέπεται ο γάμος; Εδώ αναφέρετε ότι κώλυμα υπάρχει μέχρι και στον 4ο βαθμό εκ πλαγίου (πρώτα ξαδέλφια). Πως μπορεί κάποιος να το έχει εγγράφως αυτό και από που;
    2. Ο εκάστοτε πάτερ έχει δικαίωμα να μην τελέσει γάμο στην περίπτωση που ενημερωθεί για συγγένεια 6ου βαθμού; ή είναι υποχρεωμένος από τον εκκλησιαστικό νόμο;
    3.Κάπου πιο κάτω γράφετε ότι ο άγ. Νικόδημος ο Αγιορείτης στο έργο του Πηδάλιο επεκτείνει το κώλυμα γάμου μέχρι και τον έβδομο βαθμό συγγένειας (και τα δεύτερα ξαδέλφια) και αναιρείτε τα παραπάνω. Τι ισχύει; Βοηθήστε με παρακαλώ..

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Ο ΠΑΤΕΡΑΣ ΜΟΥ ΕΧΕΙ ΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ΞΑΔΕΡΦΗ .ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΑΝΤΡΕΥΤΩ ΕΓΩ ΤΗΝ ΚΟΡΗ ΤΗΣ?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. στη 2η παραπομπή δίνω το σύνδεσμο για τις προϋποθέσεις τέλεσης θρησκευτικού γάμου. Ενώ νομικά είναι καλυμμένος εκείνος που θα θελήσει να νυμφευθεί τη δεύτερή του εξαδέλφη, ρισκάρει να φέρει στον κόσμο ασθενικά παιδιά.

    το οποίο σημαίνει, πως η αυστηρότερη διάταξη του αγ. Νικοδήμου του Αγιορείτου αυτό τον κίνδυνο θέλει να αποτρέψει.

    ας λάβετε δε υπόψη σας ότι σε μικρές κοινωνίες όπως σε νησιά, η ενδογαμία και η αδυναμία ανανέωσης του αίματος γεννά παιδιά με νοητική στέρηση ακόμη και αν οι γονείς τους δεν έχουν μεταξύ τους στενή συγγένεια.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Μπορει καποιος να παντρευτει καποιο απο τα αδερφια του παιδιου που εχει βαπτισει ενας απο τους γονεις του? Δηλαδη, αδερφια του πνευματικου του αδερφου?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Η βάπτιση δημιουργεί πνευματικούς δεσμούς του αναδόχου με τον αναδεκτό, τους γονείς του και τα παιδιά του. Έτσι δεν μπορεί να νυμφευθεί ο ανάδοχος τη μητέρα του αναδεκτού/της αναδεκτής, την ίδια την αναδεκτή, τα παιδιά του αναδεκτού/αναδεκτής.

    Ωστόσο, δεν εξαπλώνεται η σχέση ανάμεσα στα παιδιά του αναδόχου και τα αδέλφια του αναδεκτού/αναδεκτής, ώστε να μπορούν να νυμφευθούν μεταξύ τους.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. εγω τελικα δεν καταλαβα κατι ...και θελω να μου πειτε ..αν μια κοπελα ερωτευτει τον γιο τησ νονασ της και εκεινος αυτη που βαφτισε η μητερα του τελικα τι συγκενια βαθμου εχουν..και αν μπορουν να παντρεφτουν..

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. η πνευματική συγγένεια δεν έχει βαθμούς. δεν μπορεί να τελεστεί εκκλησιαστικός γάμος μεταξύ των ατόμων που αναφέρετε στο παράδειγμά σας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Δηλαδή μπορεί κάποιος να παντρευτεί την αδερφή του παιδιού,το οποίο βάπτισαν οι γονείς του;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Β Ο Η Θ Ε Ι Α !!!! Η ΜΗΤΕΡΑ ΜΟΥ ΠΑΝΤΡΕΥΤΗΚΕ ΚΑΙ ΕΚΑΝΕ ΕΝΑ ΜΩΡΑΚΙ , ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ ΝΑ ΤΟ ΒΑΦΤΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΙΓΜΗ ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ ΠΑΤΕΡΑ ? ? ?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. μπορω να παντρευτω τον πρωτο ξαδερφο της μητερας μου??θεωρειτε αιμομυξια??

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. mporo na pantreyto ton gio tis adelfis tis nonas tou paidiou mou?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. geia sas,
    tha ithela na kanw tin exis erwtisi,ginetai duo aderfia na pantreutoun duo xaderfes?apantiste mou sas parakalw...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  15. anwnume pou egrapses 28 apriliou an thes dwse m to email sou..:-)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  16. δύο αδέλφια μπορούν να νυμφευθούν με δύο πρώτες εξαδέλφες, αρκεί να μην είναι δικές τους εξαδέλφες.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  17. μπορείτε να παντρευτείτε το γιο της αδελφής της νονάς του παιδιού σας. το γιο της νονάς του παιδιού σας δεν επιτρέπεται να παντρευτείτε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  18. η συγγένεια με τον εξάδελφο της μητέρας είναι 5ου βαθμού και άρα ο γάμος αυτός δεν εμποδίζεται. θα πρέπει όμως να λάβετε υπόψη όσα γράφω στο άρθρο περί πιθανότητος βιολογικών επιπτώσεων στα παιδιά στενών συγγενών εξ αίματος.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  19. δηλαδή, αν είχατε τον ίδιο πατέρα δεν θα επιτρεπόταν να βαφτίσετε το ετεροθαλές αδελφάκι σας;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  20. 2 αδέρφια μπορούν να παντρευτούν 2 αδερφες;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  21. δύο αδέλφια δεν επιτρέπεται να νυμφευθούν δύο αδελφές. κάποιοι θεώρησαν ότι το κώλυμμα αίρεται αν οι γάμοι τους γίνουν ταυτόχρονα, αυτό όμως δεν ισχύει.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  22. μπορεί να παντρευτεί κάποιοσ την κόρη τησ τρίτησ ξαδέρφησ του;τι βαθμόσ συγγένειασ είναι;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  23. geia sas!
    tha mporousate na mou peite apo pote(poia xronologia) i ekklisia epetrepse tous gamous ex agxistias ektou vathmou, diladi anamesa se duo aderfes kai duo prwta xaderfia?xreiazomai tin apantisi gia proswpikous logous! parakalw apantiste mou..
    euxaristw!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. το ερώτημα δεν είναι σαφές 'δύο αδελφές και δύο πρώτα εξαδέλφια'.

      Διαγραφή
  24. Ενας φιλος μου εχει προβλημα αν μπορει να κανει σχεση με την κορη της πρωτης του ξαδερφης? Ζητημα ηλικιας δεν υπαρχει.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Όσο απομακρυσμένη είναι η συγγένεια, τόσο καλύτερα. Είναι συγγενείς 5ου βαθμού. Επιτρέπεται ο γάμος, αλλά ισχύουν όσα γράφει το άρθρο για τους συγγενείς εξ αίματος.

      Διαγραφή
  25. Εγώ μπορώ να παντρευτώ την κόρη της ξαδέρφης μου?Δηλαδή την εγγονή της θείας μου?Τι βαθμό συγγένειας έχουμε?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  26. Μπορώ να παντρευτώ την κόρη του πρώτου μου ξάδελφου?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  27. Ο βαθμός συγγενείας με την κόρη του πρώτου εξαδέλφου είναι 5ος. Άρα, ναι, επιτρέπεται ο γάμος.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  28. Καλησπέρα σας,
    Η γιαγιά μου και η γιαγια του είναι αδερφες. Μπορούμε να παντρευτουμε;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  29. ertwthsh... o pappous m eixe enan adefo, autos ekane enan gio, o pappous m ekane mia korh thn mhtera mou ki ekeinh ekane emena egw ton gio tou aderfou tou pappou mou ti ton exw? ti va8omos suggeneias einai?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  30. Ο γιος του αδελφού του παππού σας είναι θείος σας και έχετε πέμπτο βαθμό συγγένειας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  31. επιτρέπει η θρησκεία μας γάμο αν ο άντρας είναι δεύτερος ξάδελφος με τη μητέρα της κοπέλας??

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  32. θελω να μου πειτε αν μια γυναικα ερωτευτει τον γιο του νονού της μπορουν να παντρεφτουν

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. λυπάμαι, τέτοιος γάμος κωλύεται, θεωρούνται πνευματικά αδέλφια.

      Διαγραφή
  33. ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΑΝΤΡΕΥΤΩ ΤΡΙΤΟ ΞΑΔΕΡΦΟ?ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΣ ΘΑ ΕΧΟΥΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑ?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. δεν κωλύεται ένας τέτοιος γάμος. για το αν τα παιδιά σας θα έχουν πρόβλημα ίσως μπορεί να το δείξει ένας αιματολογικός έλεγχος συμβατότητας των δύο σας.

      Διαγραφή
  34. Ερώτημα:Ξέρω πως δύο αδέρφια γίνεται να νυμφευτουν δύο αδερφές αρκεί ο γάμος να γίνει την ίδια μέρα.Μου το έχει πει παππάς αυτό.Εγώ έχω έναν αδερφό ο οποίος είναι με μια κοπέλα.Αυτή έχει έναν αδερφό.Εγώ γιατί δεν μπορώ να τον παντρευτώ;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. αυτό που γράφετε είναι ένα εύρημα το οποίο δεν ισχύει. δύο αδέλφια δεν επιτρέπεται να νυμφευθούν δύο αδελφές ούτε διαδοχικά ούτε την ίδια ημέρα. ο λόγος είναι ότι συγχέονται οι συγγένειες μεταξύ τους.

      Διαγραφή
  35. Επιτρεπετε ο γαμος με δευτερο ξαδερφο,του ανδρα της πρωτης μου 3αδερφης?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  36. δεν θα υπήρχε κώλυμα γάμου ούτε και με τον τυχόν αδελφό του συζύγου της πρώτης εξαδέλφης, πολλώ μάλλον για τον δεύτερό του εξάδελφο. αδέλφια μόνον δεν νυμφεύονται αδέλφια.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  37. κωλύεται ο γάμος μεταξύ εμενα και την αδελφή του άντρα τις πρώτης μου ξαδέρφης?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. δεν υπάρχει μεταξύ σας συγγένεια αίματος, ούτε πνευματική συγγένεια, τέτοιος γάμος είναι ελεύθερος.

      Διαγραφή
  38. μπορουν δυο αδερφια να παντρευτουν δυο αλλα αδερφια;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. όχι, ούτε κι αν η τελετή γινόταν συγχρόνως.

      Διαγραφή
  39. θα ηθελα να μου πειτε αν επιτρεπεται ο γαμος για δυο πρωτα ξαδερφια των οποιων οι πατεραδες ειναι απο τον ιδιο πατερα αλλα απο διαφορετικη μητερα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. λυπάμαι, δεν επιτρέπεται ένας τέτοιος γάμος. άλλωστε, ακόμη και αν 'τεχνικά' επιτρεπόταν, η συγγένεια αίματος είναι ικανή να προκαλέσει προβλήματα στα παιδιά τους.

      Διαγραφή
  40. Καλησπερα σας. Εχω σχεση με τον 2ο ξαδερφο μου. Δηλαδη η μητερα μου κ ο πατερας του ειναι πρωτα ξαδερφια.Θα ηθελα να μαθω αν υπαρχει κωλυμα ειτε απο την εκκλησια,ειτε νομικο. Ευχαριστω πολυ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  41. Καλημερα σας , θα ηθελα να μαθω τι συγγενεια υπαρχει και αν υπαρχει κωλυμμα σε ενα πιθανο γαμο στην παρακατω περιπτωση :
    μεταξυ εμενα και της ανηψιας του αντρα της πρωτης μου ξαδελφης. ( η ανηψια του ειναι κορη της αδερφης του )

    ΑπάντησηΔιαγραφή